Kulongosora na Magulu gha Vinthu vyakunozga vyachilengiwa

Oct 20, 2025 Lekani uthenga

Vinthu vyakunozga vyachilengiwa chomenechomene vikusazgapo vigaŵa viŵiri: moŵa wa shuga (nga ni sorbitol na erythritol) na moŵa wambura shuga (nga ni steviol glycosides na mogrosides). Iwo ŵakumanyikwa na calories yichoko ndiposo glycemic index yichoko, kweni kurya chomene kukwenera kulekeka.

 

Pakuti kanandi ŵakugwiliskira ntchito madzi gha starch, malo ghake ghakuzizimira ghakuŵa ghachoko chomene kuluska gha sucrose, ntheura ŵakwenera yayi kugwiliskira ntchito chomene. Kanandi, nchiwemi kuŵika 1/4 ya sucrose m’malo mwake. Mu nkhani iyi, 1.5 kg ya madzi a starch inganjilira m'malo mwa pafupifupi 1 kg ya sucrose. Para sucrose na starch syrup vikugwiriskirika ncito pamoza, ice cream yiŵenge yiwemi, ndiposo yili na uwemi wakuti yileke kunangika para yikusungika na kunyamulika. Kunozga kukukhwaskikaso na mtundu panji unandi wa vinthu vinyake vyakupangira. Sorbet yinandi, sherbet, panji ice cream wa vipambi ivyo vikuŵa na maji gha vipambi vikuŵa na vyakunowa vichoko chifukwa chakuti vikuŵa na asidi, ntheura nchakukhumbikwa kuti ŵasazgireko vyakunowa mwakuyana na umo vikuŵira. Pa vinthu ivyo vili na cocoa panji maji ghakunozga, ivyo vikuŵa na chakunozga chomene, nchakwenelera kuti musazgireko sucrose na 2% mpaka 3% pakuyaniska na ice cream wa nyengo zose. Kweniso, ivyo vikuchitika vikulongora kuti kusazgako mchere wa 0.5% (kuthemba pa shuga uwo ulimo) ku 20% ya shuga kukupangiska kuti mchere uŵe wakunowa chomene. Pa vyakukhoma vya mkaka vyambura mafuta, mchere, mu vichoko, ungasazgirako kunowa, apo mu unandi ukuwutondeska. Kuti viŵe vyakunowa, viŵe vyakupambanapambana, panji vichepeskenge ndalama, ŵakusazgako vinthu vinandi vyakunozga nga ni uchi, saccharin, cyclamate, meringue, stevia, na aspartame. Shuga wakupanga pafupifupi hafu ya vinthu vyose vyakukhoma ivyo vikuŵa mu vyakusakanizga vya aisikilimu, kusazgapo lactose uyo wakufuma mu mkaka. Pakuŵa vyakunozga, shuga wakukhwaska umo chigaŵa chakulutilira chikuŵira ndipo, pa mlingo unyake, wakukhwaska kukura kwa makristalo gha aisi na kupangika kwa lactose mu aisikilimu wakuzizima.

 

Malinga na Baidu Encyclopedia, vyakunozga vyachilengiwa vikung’anamura vinthu vyakunozga ivyo vikufuma ku vyakumera panji vyakupangika na tizirombo, ndipo vingagaŵika mu moŵa wa shuga na moŵa wambura shuga. Moŵa wa shuga ukusazgapo sorbitol (50%{6}}70% kukoma kwa shuga) na erythritol (60%-70% kukoma kwa shuga), apo moŵa wambura shuga ukusazgapo steviol glycosides (150-300 nyengo zakunowa kwa shuga) na mogrosemes (24).